Nâng cao hiệu quả chính sách cử tuyển với học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số

03/04/2018 In bài viết

Cử tuyển là việc tuyển sinh không qua thi tuyển vào đại học, cao đẳng, trung cấp để đào tạo cán bộ, công chức theo yêu cầu nhiệm vụ, vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế; đào tạo viên chức theo nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập cho các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn (KT - XH ĐBKK) và các dân tộc thiểu số (DTTS) chưa có hoặc có rất ít cán bộ đạt trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp.

Ngày 14 tháng 11 năm 2006 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 134/2006/NĐ-CP quy định chế độ cử tuyển vào các cơ sở giáo dục trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân (Nghị định số 134/2006/NĐ-CP), Nghị định ra đời đã giải quyết được căn bản sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng cán bộ, công chức, viên chức ở vùng DTTS, MN. Sau gần 10 năm triển khai thực hiện, ngày 15 tháng 5 năm 2015 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2015/NĐ-CP Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 134/2006/NĐ-CP.

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, chính sách đào tạo cử tuyển được quy định bởi hai Nghị định nói trên đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần thiết phải sửa đổi, bổ sung để nâng cao chất lượng và hiệu quả chính sách cử tuyển đối với học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số, gắn đào tạo với nhu cầu và bố trí việc làm tại địa phương.

1. Một số hạn chế, bất cập của chính sách cử tuyển hiện nay

a) Phương thức cử tuyển mỗi năm một lần không còn phù hợp với thực tiễn của công tác cán bộ và quy hoạch cán bộ

Theo quy định tại khoản c Điều 7 Nghị định số 134/2006/NĐ-CP quy định Tổ chức cử tuyển (ngoài cử tuyển vào cơ sở giáo dục thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an), mỗi năm thực hiện tổ chức cử tuyển một lần, khiến cung vượt cầu; công tác quy hoạch cán bộ (nhất là đối với vùng có điều kiện KT - XH ĐBKK, vùng DTTS, MN và đối với các dân tộc thiểu số có nguồn nhân lực thấp) không theo kịp. Điều này dẫn đến số sinh viên cử tuyển tốt nghiệp ra trường không bố trí được việc làm qua hàng năm ngày càng nhiều.

b) Chất lượng đào tạo sinh viên cử tuyển thấp

Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn tới chất lượng đào tạo sinh viên cử tuyển thấp là do:

+ Nguồn tuyển học sinh cử tuyển rộng (gồm tất cả các trường phổ thông, trường trung cấp, trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT). Trong đó, chất lượng giáo dục phổ thông ở vùng khó khăn hiện nay còn khá khiêm tốn dẫn tới chất lượng đầu vào thấp; về cơ bản học sinh ở các trường PTDTNT có chất lượng khá tốt so với các trường phổ thông cùng cấp ở vùng khó khăn (do học sinh trường PTDTNT có môi trường giáo dục, rèn luyện phù hợp với học sinh DTTS, ý thức học tập và ý chí lập thân lập nghiệp tốt).

+ Quy định về điều kiện đủ để được đi học cử tuyển thấp, tại khoản 1 Điều 6 Nghị định số 134/2006/NĐ-CP quy định: Tiêu chuẩn người được hưởng chế độ cử tuyển gồm: Tốt nghiệp trung học phổ thông (hoặc trung cấp) đối với đối tượng được cử tuyển vào đại học, cao đẳng và tốt nghiệp trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông đối với đối tượng được cử tuyển vào trung cấp; xếp loại hạnh kiểm năm cuối cấp (hoặc xếp loại rèn luyện năm cuối khóa) đạt loại khá trở lên; xếp loại học tập năm cuối cấp (hoặc cuối khóa) đạt trung bình trở lên đối với người dân tộc thiểu số và loại khá trở lên đối với người dân tộc Kinh.

2. Một số đề xuất để hoàn thiện chính sách cử tuyển

Chính sách cử tuyển học sinh, sinh viên là người DTTS, MN theo Nghị định số 134/2006/NĐ-CP cần thiết phải tiếp tục duy trì để đào tạo cán bộ, công chức, viên chức theo yêu cầu nhiệm vụ, vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế cho các vùng có điều kiện KT - XH ĐBKK và các DTTS chưa có hoặc có rất ít cán bộ đạt trình độ đại học, cao đẳng, trung cấp. Để chính sách này đạt hiệu quả như mục tiêu đề ra nhất thiết phải có những sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.

Đề xuất sửa Nghị định số 134/2006/NĐ-CP theo hướng:

- Thay đổi tần xuất tuyển sinh cử tuyển: Tuyển sinh 5 năm 2 lần (thay vì mỗi năm 1 lần);

- Hệ thống trường PTDTNT với mục tiêu là tạo nguồn đào tạo cán bộ phải thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này để cung cấp nguồn tuyển sinh có chất lượng cho đào tạo cử tuyển;

- Nâng mức quy định về điều kiện đủ để được đi học cử tuyển lên cao hơn một mức (cả học lực và hạnh kiểm) so với quy định hiện hành;

- Gắn trách nhiệm của địa phương trong việc cử người đi học và tiếp nhận sinh viên sau khi tốt nghiệp ra trường trở về địa phương.

Nghị quyết số 33/2016/QH14 về Chất vấn và trả lời chất vấn (khoản 3, điểm 4), đã chỉ rõ: “...Tiếp tục rà soát, hoàn thiện, thực hiện hiệu quả chính sách cử tuyển đối với học sinh, sinh viên là người dân tộc thiểu số, gắn đào tạo với nhu cầu và bố trí việc làm tại địa phương”. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 134/2006/NĐ-CP trong năm 2018 là rất quan trọng và cấp thiết./.

Nguyễn Văn Hùng, Vụ Giáo dục dân tộc